ADM siyosati IATA BSP
1. UMUMIY QOIDALAR
1.1. Ushbu hujjat Kompaniyaning ADM (Agency Debit Memo) va ACM (Agency Credit Memo) qo‘llash bo‘yicha rasmiy siyosati hisoblanadi. U IATA BSP (Billing and Settlement Plan) tizimida akkreditatsiyadan o‘tgan agentlarga debet va kredit memorandumlarini taqdim etish va rasmiylashtirish tartib-taomillarini belgilaydi.
1.2. Ushbu hujjat quyidagi IATA rezolyutsiyalariga asoslangan:
IATA Resolution 850m (Industry Settlement System);
IATA Resolution 812 (Passenger Sales Agency Rules);
IATA Resolution 818g (Passenger Agency Conference Resolutions Manual);
IATA Resolution 866 (Filing of Government Requirements and Authorizations);
IATA Resolution 890 (Customer Card Sales Rules).
1.3. Aviakompaniyaning ADM qo‘llash siyosati yo‘lovchi tashish sotuvlari qoidalari buzilganda yoki muayyan holatlar yuzaga kelganda, IATA BSP tizimida ro‘yxatdan o‘tgan agentlarga nisbatan Agency Debit Memo (ADM) rasmiylashtirilishini tartibga soladi. ADM agentning emitent-aviakompaniya oldidagi moliyaviy qarzdorligi to‘g‘risidagi rasmiy bildirishnoma bo‘lib, u to‘lanishi kerak bo‘lgan summani, shuningdek, bevosita ADM’da ko‘rsatilgan uni taqdim etish asoslarini o‘z ichiga oladi.
1.4. ADM standart tashish hujjatlarini (aviachiptalar va EMD) rasmiylashtirish va ularga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq operatsiyalarni tuzatish yoki summalarni undirish uchun foydalaniladigan standart buxgalteriya vositasidir.
1.5. Aviakompaniya o‘zining ADM chiqarish siyosatini agentlarni ushbu siyosatdagi har qanday o‘zgarishlardan xabardor qiluvchi rasmiy platforma hisoblanuvchi BSPLink tizimi orqali e’lon qiladi va yuritadi. Barcha ADM’lar aynan BSPLink orqali yuborilishi kerak va agentlar har qanday e’tirozlarini (disputes) ham ushbu tizim orqali bildirishlari shart.
2. ADM’NI QAYTA ISHLASH VA RASMIYLASHTIRISH
2.1. Aviakompaniya agent tomonidan bron qilish va/yoki aviakompaniya blankalarida tashuv hujjatlarini rasmiylashtirish jarayonida yo‘l qo‘yilgan har qanday qoidabuzarliklar uchun agentga ADM qo‘yish huquqini o‘zida saqlab qoladi. Bunday ADMlar qo‘shimcha to‘lovlarni undirish, jarimalarni qo‘llash yoki marshrutga kiritilgan operatsion yoxud marketing tashuvchilardan qat’i nazar, chiptalarni rasmiylashtirishning standart tartib-qoidalariga muvofiq agent harakatlarini tuzatish uchun qo‘llanilishi mumkin.
2.2. ADM tashish yakunlangan sanadan boshlab to‘qqiz (9) oy ichida taqdim etilishi kerak. Agent chipta yoki EMD bo‘yicha qaytarishni rasmiylashtirgan hollarda ADM agent tomonidan qaytarish rasmiylashtirilgan sanadan boshlab to‘qqiz (9) oy ichida rasmiylashtirilishi kerak. Ko‘rsatilgan muddatlar o‘tib ketganidan so‘ng ADM bilan bog‘liq har qanday harakatlar BSP o‘zaro hisob-kitob tizimidan tashqarida, bevosita aviakompaniya va agent o‘rtasida hal qilinishi lozim.
2.3. Taqdim etilgan ADM’lar ular taqdim etilgan sanadan boshlab o‘ttiz (30) kun ichida BSP o‘zaro hisob-kitob tizimi orqali hal qilinishi kerak.
2.4. Agentga taqdim etilgan har bir ADM hisoblash sababi haqida batafsil ma’lumot va ko‘rsatilgan summaning aniq asosini o‘z ichiga olishi kerak.
2.5. Agar boshqacha tartib aniq kelishilmagan va ko‘rsatilmagan bo‘lsa, ADM yo‘lovchining yo‘nalishi bo‘yicha chiptani dastlabki rasmiylashtirish bilan bevosita bog‘liq bo‘lmagan uchinchi shaxslar nomidan xarajatlarni undirish uchun foydalanilmasligi kerak.
2.6. Agentga tegishli ADM’ni taqdim etgan yoki boshqarayotgan mas’ul shaxs yoki bo‘linmaning aloqa ma’lumotlari — telefon raqami va elektron pochta manzili taqdim etilishi kerak.
2.7. Agar ADM aviakompaniya tomonidan noto‘g‘ri operatsiya munosabati bilan taqdim etilsa va uni taqdim etish bilan bog‘liq ma’muriy xarajatlarni o‘z ichiga olsa, bunday xarajatlar o‘sha ADM tarkibiga kiritilishi kerak. Bunday holda agent ADM’da aks ettirilgan ma’muriy yig‘im mavjudligi va miqdori haqida aniq xabardor qilinishi kerak.
2.8. ADM faqat bitta aniq operatsiyaga tegishli bo‘ladi va qoida tariqasida bog‘liq bo‘lmagan operatsiyalarni birlashtirish uchun foydalanilmaydi. Istisno tariqasida, agar bir xil sababga ko‘ra bir nechta hisob-kitoblar bitta ADM’ga kiritilgan bo‘lsa, bunga ruxsat beriladi va ADM’ga tegishli ro‘yxat ilova qilinishi kerak.
2.9. Kompaniya bitta dastlabki chipta bo‘yicha birdan ortiq ADM’ni faqat turli va bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan hisob-kitoblar qo‘llanilgan taqdirdagina taqdim etadi. Ushbu qoida ADM bekor qilinib, aynan o‘sha sabab bilan, lekin boshqa summa uchun qayta taqdim etilgan hollarda qo‘llanilmaydi.
2.10. Bitta dastlabki chipta bo‘yicha birdan ortiq ADM taqdim etilmasligi kerak. Agar o‘sha chipta bo‘yicha qo‘shimcha ADM’lar taqdim etish talab etilsa, ular ilgari taqdim etilgan ADM’ning tuzatishlari yoki o‘zgartirishlari sifatida aniq belgilanishi kerak.
2.11. Agar agent chiptaning to‘liq qiymatini — tarif, soliqlar, yig‘imlar va chiptani to‘lash hamda rasmiylashtirish bilan bog‘liq to‘lovlarni o‘z ichiga olgan holda hisoblash uchun avtomatlashtirilgan tizimdan foydalansa va narx shakllanishi jarayoniga qo‘lda aralashmasa, tarif tizim tomonidan avtomatik hisoblanganligini ko‘rsatish uchun IATA Resolutions PSC 722f va 722g rezolyutsiyalariga muvofiq tarifni hisoblash usuli indikatori (FCMI) aviakompaniyaga uzatilishi kerak. Bunday chipta bo‘yicha ADM taqdim etilgan taqdirda, aviakompaniya agentga ADM hujjatlari tarkibida tegishli FCMI’ni taqdim etishi kerak.
2.12. Agar ADM xatolik tufayli taqdim etilgani aniqlansa, u zudlik bilan qaytarib olinishi va bekor qilinishi kerak. Bunday holda barcha hisoblangan summalar — agar ma’muriy yig‘imlar qo‘llanilgan va yechib olingan bo‘lsa, ularni ham o‘z ichiga olgan holda — bekor qilinishi va agentga to‘liq qaytarilishi kerak.
2.13. ADM xato taqdim etilganidan tashqari boshqa sabablarga ko‘ra bekor qilingan yoki hisob-kitob summasi kamaytirilgan hollarda har qanday ma’muriy yig‘imlarni qo‘llash va hal qilish bevosita agent va aviakompaniya o‘rtasida amalga oshiriladi.
2.14. Agar ADM taqdim etilishiga global tarqatish tizimidagi (GDS) nosozlik yoki xatolik sabab bo‘lsa, agent baribir ushbu qoidalarga muvofiq ADM’ni to‘lash uchun javobgar bo‘ladi. Shundan so‘ng agent kompensatsiya masalasini aviakompaniyani jalb qilmagan holda bevosita GDS yetkazib beruvchisi bilan mustaqil hal qilishi kerak (agentga da’vosini tasdiqlash uchun aviakompaniyadan qo‘shimcha ma’lumot talab qilinadigan hollar bundan mustasno).
2.15. ADM hisob-faktura yozish uchun BSP’ga o‘tkazilgandan so‘ng tegishli summa agent tomonidan to‘lanishi shart bo‘lgan summaga aylanadi. Keyingi har qanday nizolar bevosita aviakompaniya va agent o‘rtasida BSP nizolar tartib-taomillaridan tashqarida hal qilinishi kerak.
2.16. Agar IATA BSP agentning bir yoki bir nechta filialining akkreditatsiyasini bekor qilsa, aviakompaniya agentning bosh ofisiga yoki akkreditatsiyasi qolgan va BSP/IATA tomonidan tasdiqlangan boshqa filialiga ADM taqdim etish huquqini o‘zida saqlab qoladi.
3. ADM’GA E’TIROZ BILDIRISH (DISPUTE)
3.1. Agent aviakompaniya tomonidan taqdim etilgan har qanday ADM’ga e’tiroz bildirish huquqiga ega, kredit kartalari bo‘yicha charjbeklarni (chargebacks) qoplash uchun taqdim etilgan ADM’lar bundan mustasno (bunda IATA Resolution 890 tartib-taomillari qo‘llaniladi). ADM bo‘yicha barcha nizolar o‘rnatilgan BSP tartib-taomillariga muvofiq BSPLink tizimidagi "Dispute" funksiyasi orqali topshirilishi kerak.
3.2. Agent ADM bo‘yicha nizoni u agentning hisobiga kiritish uchun o‘zaro hisob-kitob tizimiga o‘tkazilishidan kamida o‘n besh (15) kun oldin topshirishi kerak. Nizo ko‘rsatilgan muddatda topshirilsa, ADM tizimda “challenged” deb belgilanadi va nizo ko‘rib chiqilishi yakunlangunga qadar hisob-fakturaga kiritilmaydi.
3.3. ADM’ga e’tiroz bildirishda agent IATA Resolution 850m rezolyutsiyasiga muvofiq nizoni asoslovchi barcha tegishli tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etishi shart. Bunga quyidagilar kirishi mumkin, lekin ular bilan cheklanmaydi:
band qilish tizimidagi yozuvlar;
chiptani rasmiylashtirish paytidagi tegishli tarif ma’lumotlari (ayniqsa GDS’da tarifni hisoblashda xatolik taxmin qilingan hollarda);
nizo asoslarini tushuntiruvchi batafsil tasdiqlovchi hujjatlar.
Bu ayniqsa ADM yo‘lovchining maxsus tarif shartlariga bo‘lgan huquqini tasdiqlovchi hujjatlar mavjud emasligi va/yoki chipta majburiy almashtirilgan yoki qaytarilgan holatlar bilan bog‘liq bo‘lganda muhimdir.
3.4. Agent tomonidan e’tiroz bildirilgan barcha ADM’lar aviakompaniya tomonidan BSPLink tizimi orqali nizo topshirilgan sanadan boshlab oltmish (60) kun ichida ko‘rib chiqilishi kerak.
3.5. ADM bo‘yicha nizo aviakompaniya tomonidan faqat BSPLink tizimidagi nizoga barcha zarur tasdiqlovchi hujjatlar ilova qilingan taqdirdagina ko‘rib chiqish uchun qabul qilinadi. Zarur dalillarning mavjud emasligi nizoning rad etilishiga olib keladi va agent ADM’ni belgilangan tartibda to‘lashi shart bo‘ladi.
3.6. Nizoni ko‘rib chiqish jarayonida aviakompaniya agentdan nizoni tegishli tarzda ko‘rib chiqish va hal qilish uchun zarur bo‘lgan qo‘shimcha ma’lumot yoki hujjatlarni so‘rash huquqini o‘zida saqlab qoladi.
3.7. Ko‘rib chiqish natijalari bo‘yicha ADM to‘g‘ri taqdim etilganligi aniqlansa, aviakompaniya bu haqda agentni va BSP’ni xabardor qiladi, shundan so‘ng dastlab taqdim etilgan ADM hisob-kitob varaqasiga kiritiladi. Agar ADM tuzatish kiritilishi zaruruligi aniqlansa, aviakompaniya dastlabki ADM’ni bekor qiladi va to‘g‘rilangan ma’lumotlar bilan yangi ADM taqdim etadi. Faqat to‘g‘rilangan ADM hisob-kitob sikliga kiritiladi.
3.8. Agar ADM xatolik bilan taqdim etilganligi aniqlansa va aviakompaniya agentning nizosini qabul qilsa, ADM BSPLink tizimida rasman qaytarib olinishi va bekor qilinishi kerak.
4. ADM RASMIYLASHTIRISH TILI
BSP orqali taqdim etiladigan ADM’lar ingliz tilida rasmiylashtirilishi kerak.
5. ALOQA MA’LUMOTLARI
Elektron pochta manzili: agent@centrum-air.com
6. JARIMALAR
№
ADM taqdim etish uchun asoslar
Jarima sanksiyalari
Tariflarning mos kelmasligi (Fare Discrepancies)
1
Yo‘nalish segmentlarini haddan tashqari kombinatsiyalash yoki bron qilish va tashish hujjatlarini rasmiylashtirish qoidalarini buzuvchi dublikat/takrorlanuvchi segmentlarni yaratish.
Har bir dublikat segment uchun bir yo‘lovchiga 30 USD.
2
Yo‘lovchini tashish maqsadi bo‘lmagan holda soxta ismlar (masalan: ABC/FGHJK), initsiallar (ism-shariflarning bosh harflari) yoki taniqli shaxslarning ismlaridan foydalanib bron yaratish.
Shuningdek, quyidagilar ham qoidabuzarlik hisoblanadi:
mantiqsiz yo‘nalishlar yaratish (ustma-ust tushuvchi segmentlar yoki uchish vaqti qo‘nish vaqtidan oldin keladigan tutashuvlar);
haqiqiy tashish maqsadi bo‘lmagan bronlar, jumladan:
soxta yo‘nalishlar orqali joylarni band qilib qo‘yish; faqat GDS mahsuldorlik talablarini bajarish yoki tasdiqlangan yo‘lovchisiz bonuslar olish uchun harakatlar;
sotuv yoki xizmat ko‘rsatishga aloqador bo‘lmagan maqsadlarda ochiq sanali (OPEN statusli) segmentlar qo‘shish;
tizimdan spekulyativ foydalanishni ko‘rsatuvchi takroriy bron qilish va bekor qilish operatsiyalari;
uchishga 24 soatdan kam vaqt qolganda ko‘p miqdorda bron yaratish va chipta rasmiylashtirmay ularni bekor qilish.
Har bir qoidabuzarlik uchun qo‘llanilgan tarifning 100% miqdorida.
3
O‘qitish, ichki nazorat, testdan o‘tkazish yoki viza jarayonlarini qo‘llab-quvvatlash maqsadida real vaqt rejimida bajarilgan bronlar test bronlari hisoblanadi. Bunda aviakompaniya reyslaridan foydalanilsa, ADM chiqarilishiga sabab bo‘lishi mumkin
Har bir rasmiylashtirilgan aviachipta uchun 50 USD.
4
Churning
Churning — bir xil yo‘lovchi, bir xil reys va bir xil sana uchun ko‘p marotaba bron qilish va bekor qilish operatsiyalarini bajarish. Agar bunday operatsiyalar 3 (uch) va undan ortiq marta bajarilsa, ular Churned Booking Transaction deb hisoblanadi.
Har bir qoidabuzarlik uchun qo‘llanilgan tarifning 100% miqdorida.
Chipta rasmiylashtirishdagi xatolar (Ticketing Errors)
5
Agent bron navbatlarini (queues) muntazam nazorat qilishi va barcha nofaol segmentlarni uchishdan kamida 24 soat oldin PNR’dan o‘chirishi shart.
Nofaol segmentlar: HX, UN, UC, NO, SC, TK, US, PN, WK.
Kerak bo‘lmagan kutish varag‘i (waiting list) segmentlari o‘z vaqtida bekor qilinishi kerak. Kerakli segment tasdiqlangach, qolgan barcha kutish statusidagi segmentlar o‘chirilishi shart.
100 USD, shuningdek, yo‘lovchini xabardor qilmaslik bilan bog‘liq Kompaniyaning barcha xarajatlari qoplab beriladi.
6
End of Transaction (EOT) funksiyasi orqali tasdiqlanmagan bronlar yakunlanmagan hisoblanadi.
Agar bunday bronlar tizimda uzoq vaqt yakunlanmasdan ushlab turilsa, ular reyslardagi joylarni band qilib qo‘yadi va aviakompaniya tomonidan joylar sotilishiga to‘sqinlik qilishi mumkin. Tasdiqlangan PNR yaratmasdan joylarni ushlab turish bronlash tizimini suiiste’mol qilish deb baholanadi.
Har bir parvoz segmenti uchun 100 USD.
7
Bronlash jarayonida agent yo‘lovchining aloqa ma’lumotlarini (elektron pochta va/yoki telefon raqami) tegishli maydonlarga to‘g‘ri kiritishi shart.
Aloqa ma’lumotlari yo‘qligi yoki noto‘g‘riligi sababli aviakompaniya yo‘lovchi bilan bog‘lana olmasa, mas’uliyat chiptani rasmiylashtirgan agentlik zimmasiga tushadi.
100 USD, shuningdek, ushbu hodisa bilan bog‘liq Kompaniyaning barcha xarajatlari qoplab beriladi.
8
Minimal tutashuv vaqtining (Minimum Connecting Time — MCT) buzilishi.
100 USD, shuningdek, ushbu hodisa bilan bog‘liq Kompaniyaning barcha xarajatlari qoplab beriladi.
9
Tashuvchining interlayn-kelishuvlarini buzgan holda chipta rasmiylashtirish.
Yetkazilgan zarar miqdorida.
10
Quyidagilar qat’iyan man etiladi:
PNR yaratmasdan chipta rasmiylashtirish;
PNR’da tasdiqlangan bron maqomiga ega bo‘lmagan segmentlarga chipta rasmiylashtirish.
Har bir holat uchun 20 USD (PNR’dagi har bir yo‘lovchi uchun).
11
Uchishga 24 soatdan kam vaqt qolganda chipta rasmiylashtirmasdan PNR yaratish qoidabuzarlik hisoblanadi, chunki bu tasdiqlangan tushumsiz joylarning band bo‘lishiga olib keladi.
Har bir holat uchun 20 USD (PNR’dagi har bir yo‘lovchi uchun).
12
Tutashuvchi chiptalarni kuponlardan foydalanish ketma-ketligini buzgan holda rasmiylashtirish taqiqlanadi.
Har bir holat uchun 10 USD.
13
Yo‘lovchining pasport ma’lumotlari yo‘qligi yoki noto‘g‘ri kiritilishi.
Har bir yo‘lovchi uchun 20 USD.
14
Chiptada tarif qoidalariga yoki e’lon qilingan tarif shartlariga mos kelmaydigan bepul bagaj me’yorini ko‘rsatish.
Har bir chipta uchun 100 USD va zarar yuzaga kelgan taqdirda uning o‘rnini qoplash.
15
Chiptada amaldagi tarif qoidalariga yoki xizmat ko‘rsatish shartlariga mos kelmaydigan qo‘shimcha xizmatlarni (masalan: joy tanlash, bagaj, ovqatlanish) ko‘rsatish.
Har bir chipta uchun 100 USD va zarar yuzaga kelgan taqdirda uning o‘rnini qoplash.
16
Aviachiptani qaytarish (refund) yoki bekor qilish (void) jarayoni amalga oshirilgandan so‘ng, brondagi parvoz segmentlarini o‘chirish majburiydir.
Har bir qoidabuzarlik uchun qo‘llanilgan tarifning 100% miqdorida.
Bronlash qoidalarini buzish (Booking Violations)
17
Bitta agentlik tomonidan bitta yo‘lovchi uchun — bitta yoki turli GDS tizimlarida — quyidagi hollarda bir nechta bron yaratish taqiqlanadi:
bir xil reys raqamiga, bir xil yoki har xil sanalarga;
bir xil shahar juftligi orasidagi turli reys raqamlariga, bir xil yoki har xil sanalarga;
turli yo‘nalishlarga, jumladan, bitta yoki yaqin joylashgan aeroportlar orqali o‘tuvchi marshrutlarga.
Bunday harakatlar bronlash tizimini suiiste’mol qilish deb hisoblanadi.
Har bir parvoz segmenti uchun 50 USD.
18
Bir yo‘lovchi uchun — reys raqami, sana, yo‘nalish yoki borar manzildan qat’i nazar — dublikat yoki ko‘p sonli bronlar yaratish qat’iyan man etiladi.
Ushbu qoida bir yoki bir nechta GDS tizimlarida yaratilgan bronlarga taalluqli bo‘lib, ham faol, ham passiv segmentlarga nisbatan qo‘llaniladi.
1) Uchishga 48 soatdan ko‘p vaqt qolganda — har bir holat (bron) uchun 20 USD;
2) Uchishga 48 soatdan kam vaqt qolganda — har bir holat (bron) uchun 30 USD.
Ichki siyosatlarga rioya qilmaslik (Non-compliance with Policies)
19
Chiptalarni maxsus shartlar asosida (masalan, chegirmalar yoki imtiyozlar bilan) rasmiylashtirish, agar yo‘lovchining bunday shartlardan foydalanish huquqini tasdiqlovchi zarur hujjatlar taqdim etilmagan bo‘lsa, qoidabuzarlik hisoblanadi.
Yetkazilgan zarar miqdorida.
20
Chiptalarni majburiy almashtirish yoki qaytarish holatlarida agent bunday harakatlarni asoslovchi tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etishi shart. Tegishli hujjatlarning yo‘qligi ADM chiqarilishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Yetkazilgan zarar miqdorida.
21
Tashuvchining moliyaviy zarar ko‘rishiga sabab bo‘lgan boshqa qoidabuzarliklar.
Yetkazilgan zarar miqdorida.
Nizolarni hal qilish va apellyatsiya
22
Tashuvchi mamlakatga kirishi taqiqlangan (INAD) deb topilgan yo‘lovchilar bilan bog‘liq holatlarda, agar chiptani rasmiylashtirishda agent xatoga yo‘l qo‘yganligi aniqlansa, agentdan mablag‘larni ushlab qolish huquqini o‘zida saqlab qoladi.
Qoidabuzarliklarga quyidagilar kiradi (lekin ular bilan cheklanmaydi):
qalbaki yoki soxtalashtirilgan hujjatlardan (viza, pasport, chipta va h.k.) foydalanish yoki ularni taqdim etish.
qaytish parvozi rasmiylashtirilgan hollarda (bitta chiptada yoki alohida chiptada bo‘lishidan qat’i nazar), yo‘lovchining borish mamlakatiga kirish maqomidan qat’i nazar, agent qaytish segmentini rejalashtirilgan uchishdan kamida 48 soat oldin bekor qilishga haqli emas.
Debet miqdoriga quyidagilar kirishi mumkin:
davlat organlari tomonidan tashuvchiga solingan jarimalar;
yo‘lovchini jo‘nash nuqtasiga qaytarish qiymati;
INAD toifasidagi yo‘lovchini tashish bilan bog‘liq boshqa xarajatlar.
